Νομικό πλαίσιο
Διέπεται από: ν. 4926/2022, άρθρα 1–3 και 8 (ΦΕΚ Α' 82/20.04.2022, όπως ισχύει μετά τον ν. 5111/2024). Βασίζεται σε: κανένα· ξεκινήστε από εδώ.
Με μία φράση
Θαλαμηγός ξένης σημαίας κερδίζει νόμιμα ναύλο στην Ελλάδα μόνο όταν συντρέχουν τρία στοιχεία: το κράτος της σημαίας τη χαρακτηρίζει επαγγελματική, πληροί το κριτήριο σημαίας, μήκους και υλικού για τη διαδρομή της, και διαθέτει είτε καταχώριση στο e-Μητρώο είτε Άδεια εκναύλωσης ορισμένης ισχύος (Specified Period Charter Permission). Όλο το υπόλοιπο μάθημα στηρίζεται σε αυτή τη φράση.
Τρεις ορισμοί που κρίνουν την υπόθεση
- Πλοίο αναψυχής: ολικού μήκους άνω των 7 μ., ιστιοφόρο ή μηχανοκίνητο, που χρησιμοποιείται κυρίως για πλόες αναψυχής (άρθρο 1).
- Ιδιωτικό ή επαγγελματικό: το κρίνει το δίκαιο του κράτους της σημαίας, όχι η Ελλάδα. Θαλαμηγός με εμπορική νηολόγηση στα Κέιμαν είναι επαγγελματική και για τις ελληνικές αρχές· το ίδιο σκάφος με ιδιωτική νηολόγηση δεν είναι.
- Επαγγελματικό πλοίο αναψυχής: εκμεταλλεύεται μόνο με ολική ναύλωση, διαθέτει ενδιαιτήματα επιβατών και μεταφέρει έως 49 επιβάτες. Η μερική ναύλωση, το εισιτήριο και το φορτίο απαγορεύονται (άρθρο 3 παρ. 3).
Το κριτήριο σημαίας και σκάφους
| Πλοίο | Ναύλωση με παράδοση ή επιβίβαση στην Ελλάδα; |
|---|---|
| Ελληνική σημαία, επαγγελματικό | Ναι, μετά την καταχώριση στο e-Μητρώο |
| Σημαία ΕΕ/ΕΟΧ, επαγγελματικό | Ναι, με καταχώριση στο e-Μητρώο και Π.Ε.Ξ.Ε.Π.Α.· ή με άδεια του άρθρου 8, αν είναι άνω των 35 μ. και από το κατάλληλο υλικό |
| Σημαία εκτός ΕΕ, επαγγελματικό, άνω των 35 μ., χάλυβας, πλαστικό ή αλουμίνιο | Ναι: καταχώριση στο e-Μητρώο ή άδεια του άρθρου 8 |
| Σημαία εκτός ΕΕ, επαγγελματικό, έως 35 μ. (ή ξύλινο) | Όχι. Μόνο ναυλώσεις που αρχίζουν και λήγουν στο εξωτερικό και διέρχονται από τα ελληνικά ύδατα, με καταβολή του τέλους (άρθρο 3 παρ. 2 περ. β) |
| Ιδιωτικό, οποιασδήποτε σημαίας | Καμία ναύλωση |
Η άδεια του άρθρου 8 ισχύει «ανεξαρτήτως σημαίας και πλην της ελληνικής». Επομένως τη χρησιμοποιεί και μη καταχωρισμένη θαλαμηγός υπό μαλτέζικη ή ιταλική σημαία άνω των 35 μ.
Πότε η ναύλωση θεωρείται ελληνική
Ο νόμος δεν ρωτά πού κατοικεί ο ναυλωτής ή πού πληρώνεται ο ναύλος. Ρωτά πού γίνεται η παράδοση και η επαναπαράδοση του πλοίου και πού γίνεται η αρχική επιβίβαση και η οριστική αποβίβαση των επιβατών. Αν έστω και ένα από τα δύο άκρα βρίσκεται στην Ελλάδα, απαιτείται ελληνικό δικαίωμα δραστηριοποίησης. Αν και τα δύο βρίσκονται στο εξωτερικό, η ναύλωση μπορεί να διέλθει από τα ελληνικά ύδατα μόνο μέσω του άρθρου 3 παρ. 2 περ. β, με καταβολή τέλους για τις ημέρες στην Ελλάδα.
Ιδιωτικό πλοίο: τίποτα προς πώληση
Το άρθρο 3 παρ. 3 περ. δ απαγορεύει την εκμετάλλευση ιδιωτικού πλοίου, οποιασδήποτε σημαίας, καθώς και τη διαφήμισή της. Το πρόστιμο για ναύλωση χωρίς δικαίωμα δραστηριοποίησης είναι 20.000–500.000 €, με απαγόρευση απόπλου (άρθρο 20 παρ. 2 περ. ε).
ΠΡΟΣΟΧΗ — «Απλώς φίλοι που μοιράζονται τα έξοδα» Αν καταβάλλονται χρήματα για τη χρήση ιδιωτικού πλοίου σε ελληνικά ύδατα, να περιμένετε ότι η Λιμενική Αρχή θα το αντιμετωπίσει ως ναύλωση. Ο επιμερισμός εξόδων δεν προβλέπεται ως εξαίρεση στον νόμο.
Η θέση του ν. 4256/2014
Ο ν. 4256/2014 ήταν ο παλιός νόμος για τα τουριστικά πλοία. Τα άρθρα 1–13 και 15 καταργήθηκαν από τις 20.04.2022 με το άρθρο 86 του ν. 4926/2022. Το αρχικό του κείμενο απαιτούσε από τις θαλαμηγούς εκτός ΕΕ άνω των 35 μ. να μεταφέρουν έως 12 επιβάτες· η προϋπόθεση αυτή δεν υπάρχει στον ν. 4926/2022.
ΕΠΙΦΥΛΑΞΗ — Παλιά κείμενα στο διαδίκτυο Οδηγοί μεσιτών, ακόμη και ορισμένοι ιστότοποι κωδικοποίησης, παρουσιάζουν τον ν. 4256/2014 ως ισχύοντα. Αν ένα έγγραφο παραπέμπει σε αυτόν για κανόνες σημαίας, ελέγξτε το έναντι του ν. 4926/2022.
Η απόφαση σε μία γραμμή
Εμπορική νηολόγηση + σωστή σημαία, μήκος και υλικό + καταχώριση ή άδεια = δικαίωμα ναύλωσης. Αν λείπει ένα από αυτά, η μόνη νόμιμη εμπορική χρήση είναι ναύλωση που αρχίζει και λήγει εκτός Ελλάδας.